Winterdepressie, winterblues of winterdip...
Winterdepressie is de naam die wordt gegeven aan een verschijnsel waarbij mensen de neiging hebben steeds in het winterseizoen, als de dagen kort zijn, depressief te worden (in de medische wereld Seizoens Afhankelijke Depressie/ Seasonal Affective Disorder, kortweg 'SAD', genoemd) en waarbij de depressieve verschijnselen overgaan als de dagen weer gaan lengen. In de tropen komt dit niet voor, maar op hogere breedten (Zweden, Canada) is het niet ongewoon.
Grote delen van de ijslandse bevolking lijden niet aan SAD. Dit lijkt door hun genetische aanleg te worden veroorzaakt: IJslanders buiten IJsland lijden ook niet aan SAD, terwijl immigranten in IJsland wel aan SAD kunnen lijden.
De kenmerken
Enkele kenmerken van een winterdepressie zijn:
-
(Extreme) vermoeidheid
-
Veel behoefte aan slaap, zelfs als men al meer dan normaal slaapt
-
Een verschuiving van het dag-nacht ritme, waarbij men steeds later op de dag zich "wakker" voelt
-
Een verstoord eetpatroon (over het algemeen meer en koolhydraatrijk willen eten. Minder willen gaan eten is eerder een kenmerk van een niet seizoensgebonden depressie)
-
Een meer dan normaal aanwezige somberheid
-
Het gevoel hebben niet meer in balans te zijn
-
Minder behoefte aan sociale contacten (opdoen), soms zelfs afsluiting voor de buitenwereld
-
Prikkelbaarheid
De oorzaken
Zoals hierboven beschreven is een winterdepressie/ SAD waarschijnlijk het gevolg van een verstoorde biologische klok, alhoewel dit moeilijk wetenschappelijk te onderbouwen is. De meest gangbare theorie beweert dat een mens gemiddeld 2 uur daglicht per etmaal nodig heeft, iets wat we zelfs tot ons kunnen krijgen als de zon niet schijnt. Dit daglicht krijgen mensen binnen via speciale delen van het netvlies. Via de pijnappelklier zorgt dit voor chemische processen in de hersenen. De stoffen die daar aangemaakt worden, zijn de stoffen die zorgen voor onze innerlijke biologische klok. Eén van zo'n stofje is melatonine.
Winterdepressieve mensen zouden deze stof overdag al teveel aanmaken. Dat heeft weer gevolgen voor een ander stofje, genaamd serotonine (één van de stoffen die ons welbevinden regelt). Deze stof word opgebouwd uit koolhydraten, en word dan te weinig aangemaakt. Daardoor snakt het lichaam naar meer koolhydraten dan normaal (vandaar het meer willen eten, één van de kenmerken). Door het meer koolhydraten te eten kan het lichaam dan weer vermoeider worden, en het is ook niet voldoende om het serotoninetekort aan te vullen. Daardoor kan men zich letterlijk en figuurlijk terug willen trekken, net zoals dieren doen ten tijde van hun winterslaap.
Aangezien licht het dag- en nachtritme regelt (de biologische klok), kan het ook zijn dat mensen die veel met de tijd mee, of tegen de tijd invliegen, en dus geregelt last hebben van een jetlag, wat ook het dag- en nachtritme door de war gooit, ook last hebben van een winterdepressie, zij het dan misschien wel in een mindere mate, vaak een 'winterblues' of 'najaarsdipje' genoemd.
Middelen die zouden kunnen helpen
Kunstlicht
Aangezien veel (zon)licht tot je nemen een mogelijk middel is om de klachten van een winterdepressie/ SAD te kunnen verminderen, en in een enkel geval zelfs te verdwijnen, is dan ook getracht om deze depressies te behandelen door dergelijke mensen iedere dag enige tijd (30-60 minuten) aan intens kunstlicht (10.000 lux) bloot te stellen, meestal 's ochtends, met enig succes. Het licht moet de patiënt in de ogen vallen, maar hij/zij hoeft niet direct in het licht te kijken. Over het mechanisme van de ziekte en de behandeling bestaan vele theorieën.Voor de behandeling zijn speciaal ontwikkelde lampen verkrijgbaar bij o.a. de daarvoor aangewezen instellingen (GGZ, huisarts, ziekenhuis). De lichtkleur speelt geen grote rol, wel de intensiteit. Belangrijk is dat de lamp niet teveel UV-licht produceert, daar dit de ogen kan beschadigen. Bij het ontwikkelen van een behandeling met kunstlicht heeft onder andere de universiteit van Groningen een grote rol gespeeld.
Sint-Janskruid
Een middel uit de kruidengeneeskunde tegen depressie waaronder winterdepressie zou Sint-Janskruid zijn. Er moet echter, evenals farmaceutische antidepressiva, enige weken worden ingenomen, voordat het begint te werken. Het innemen van Sint-Janskruid neigt naar volksgeloof, omdat het plantje omsteeks midzomer (= 24 juni = Sint Jan, de naamdag van Johannes de Doper) in bloei komt. Niettemin is aangetoond dat St. Janskruid inderdaad chemische stoffen bevat die verwant zijn aan gangbare antidepressiva, en is in diverse meta-analysen, waaronder een Cochrane review een duidelijk effect ten opzichte van placebo gevonden bij depressieve klachten. Het mechanisme is waarschijnlijk hetzelfde als dat van moderne SSRI's. De dosering is echter, zoals bij alle kruidengeneesmiddelen, door de natuurlijke variatie in het gehalte aan werkzame stof(fen) belangrijk onzekerder dan bij tabletpreparaten.
Wat zou je nog meer kunnen doen?
- Let op wat je eet. Ook al kan je door je somberheid juist meer trek krijgen in zoet en vet eten, kan je beter een dieet aanhouden dat niet te veel suikers en vetten en geraffineerd voedsel bevat,
- Zorg voor voldoende vitamines. In het bijzonder vitamine B met magnesium en vitamine D zouden bij klachten van winterdepressie kunnen helpen.
- gebruik kruiden. Kruiden als St. Janskruid hebben hun werking bij depressieve klachten bewezen. Maar ook haver, rozemarijn en ginko biloba kunnen hierbij nuttig zijn. Gebruik ze als kruidenthee of in tabletvorm.
- Verminder stress. Activiteiten als yoga, ademhalings-oefeningen kunnen stress verminderen. Maar ook orde scheppen in je sociale en financiële situatie kan je een rustig gevoel geven.
- Lichaamsbeweging. Beweging geeft energie. Dus wandel, jog of fiets.
- Ga naar buiten. - Een half uurtje in de buitenlucht kan je flink opfrissen, zeker als de zon een beetje schijnt.
- Beperk alcohol gebruik - alcohol kan je depressieve gevoelens versterken.
Plan leuke activiteiten. - Zorg dat je regelmatig leuke activiteiten of uitstapjes in het vooruitzicht hebt om de winter door te komen.
- Verwen jezelf. Neem een lang bad, zet vaker bloemen in je huis, fleur je huis op met kaarsen, lees een spannend boek, enz.
Mijn eigen ervaringen...
Zoals al bekend vind ik "LICHTTHERAPIE" heel prettig en het werkt uitstekend!
Belangrijk is wel dat het goed toegepast wordt!
Bij mij werkt het heel goed als ik eerst 10 dagen, iedere ochtend een "lichtbad" neem en daarna nog af en toe als ik voel dat ik wel weer wat licht kan gebruiken, d.w.z. als ik voel dat de vermoeidheid weer toeneemt.
Het is mijn inziens heel belangrijk om de lichttherapie 's morgens te doen, als je het later op de dag doet heb je kans dat je dag-en nachtritme verstoord raakt.
De lampen zijn niet goedkoop maar tegenwoordig in veel winkels verkrijgbaar.
Verstandig is wel om het bij een "Thuiszorg-winkel" te kopen, vaak krijg je korting en ook de gelegenheid om het eerst uit te proberen.
Je kan de lampen daar ook huren!
Sint-Janskruid is een optie, ik heb er geen ervarig mee.
Het lijkt mij overigens niet verstandig om hier "zomaar" mee te experimenteren,
gezien het feit dat dit ook (soms onplezierige) bijwerkingen kan geven.
Misschien beter om dit in overleg met een arts te doen.
De tips die onderaan staan "Wat je zelf kan doen" zijn wel belangrijk en helpen goed!
IK BEN HEEL ERG BENIEUWD NAAR DE ERVARINGEN VAN ANDEREN!!
HAPPINESS...
| 
